Januari 2026

Januari was dankzij een aardige winterinval helemaal niet zo saai. De maand begon met sneeuw en ijs, wat gelijk veel ganzen op IJsselmonde opleverde en op allerlei plaatsen boomleeuweriken en veldleeuweriken. Ook was gelijk een verandering zichtbaar in het gedrag van waterpiepers. Waar in de eerste dagen van het jaar nog een groep van 65 waterpiepers op een spruitenstoppel liep, was daar na vorst en sneeuw bijna niks meer van over. Ondanks zoeken was er nog slechts een enkeling te vinden, en een groot deel was vermoedelijk op weg gegaan naar warmere oorden. Extra interessant natuurlijk om zeker ook na verhoging van de temperaturen te kijken welke vogels weer terugkwamen en wat de overleving was ondanks deze koudeinval. In januari dus veel over de akkers gestaart, met veel aflezingen tot gevolg! 

Waterpiepers

Sneeuwval zorgt dus ook voor een goede kans op sneeuwtrek van zangvogels en steltlopers langs de kust, wat een aantal mooie vangdagen op VRS Meijendel opleverde. Zelf lukte het mij om op 7 januari op de ringbaan te zijn, wat met name succesvol was met de vangst van 12 waterpiepers. Ook wisten we nog onder meer een watersnip, keep en boomleeuwerik te vangen. Leuke dag en interessante vangsten, zeker ook omdat bleek dat bijvoorbeeld de waterpiepers in uitstekende conditie waren. Voor de totalen, zie hier. 

Boomleeuwerik

Keep

Slagnetten

Op 9 januari, terwijl de dooi in het zuiden al aardig heeft ingezet, komt einde van de middag plotseling een onverwachte melding van een bergheggenmus in de Eemshaven. Deze soort mistte ik helaas in 2017 toen een grote influx gaande was in ons land, maar zou het nu dan alsnog goedkomen? Ze duiken vaker op in de winter in Europa, maar altijd noordelijk en natuurlijk zijn ze zeer zeldzaam. De beschrijving klonk niet helemaal gek en omdat het de volgende dag zaterdag was kon ik het niet laten om een poging te wagen. Zeker omdat op dergelijke meldingen zelden actief wordt gezocht, kan je beter zelf maar vooraan lopen... 10 januari dus die kant op, maar ondanks de kou in het barre noorden geen enkele waarneming van een bergheggenmus of iets wat daarop lijkt. Vlakbij de locatie van de waarneming ligt de oude centrale, welke helaas ontoegankelijk is. Mogelijk dat de vogel ergens daar aanwezig was?! We zullen het nooit weten. Een stop in de Weerribben op de terugweg voor otter bleek overigens ook kansloos: alles was dichtgevroren.  

Koude Eemshaven...

In januari heb ik weinig gezocht naar houtsnippen in de avonduren, maar wel konden we nog weer diverse bokjes van GPS-loggers voorzien. De verwachtingen waren natuurlijk ook hoog gespannen om vogels van vorige winter terug te zien, maar helaas... Na enkele strubbelingen lukte het nu wel goed om de ontvangers in het veld te plaatsen, zodat we bijna dagelijks updates kregen van de geloggerde vogels. Erg leuk en waardevol om zo inzicht te krijgen in het leven van deze wintergasten, iets waar we na de winter eens mee aan de slag moeten gaan. Naast het loggeren van de bokjes hebben we ook nog weer veel bokjes gevangen en geringd, waarna we ze de rest van de winter meer rust geven. 

Bokjes met GPS-loggers

Dankzij de sneeuw raken eindelijk plekken weer geschikt voor bokjes

Tijdens koude periodes is het door de bewegingen van ganzen en allerlei andere vogels ook altijd spannend of er nog zeldzaamheden in de regio of in het land opduiken. Eén van de soorten waar we op IJsselmonde al jaren op azen is dwerggans. Ze zitten normaliter niet ver bij ons vandaan (Strijen), maar op IJsselmonde zitten ze nooit omdat er überhaupt vrijwel geen ganzen op het eiland zitten. Met sneeuw komt daar echter verandering in en dan blijkt ook vaak het gedrag van de overwinterende dwergganzen te veranderen. Deze koudeperiode begin januari was dat echter niet het geval en kwamen de dwergganzen niet in de buurt, maar op 19 januari is daar opeens het bericht dat de dag ervoor een gezenderde dwerggans in Lekkerkerk was aangekomen vanuit Camperduin in een groepje van vijf exemplaren. In de avond waren ze over de Crezéepolder vertrokken naar het Oudeland van Strijen om te slapen, wat natuurlijk verrassend was! Beter nog was dat ze in de ochtend van 19 januari dus ook weer over IJsselmonde waren gevlogen om in Lekkerkerk weer te gaan grazen. 

De informatie kwam gelukkig op tijd door op 19 januari via Thomas Los, natuurlijk met de hoop dat ze in de avond wéér over IJsselmonde zouden trekken. Vanaf 16:00 stond ik dus op de dijk in de Crezéepolder, samen met Laurens van der Windt, Thomas Los en Erik-Jan Visser. Zou het nu een keer gaan lukken? Op 18 januari waren ze rond 16:45 over de Crezéepolder gevlogen, maar eind van de middag was er nu nog weinig beweging van ganzen. Een paar groepjes, maar met name brandganzen zagen we over het eiland trekken. Een bericht uit de Krimpenerwaard luidde dat er geen vogelaars meer bij de dwergganzen stonden, dus we zouden helaas ook geen bericht krijgen als ze daar de lucht ingingen... Tja. 

Rond 17:15 zien we vanuit de verte nog een paar groepen ganzen naderen. Rechts waren allemaal brandjes, links een V-formatie (29 ganzen) waren kollen. Of toch niet allemaal? Opeens viel het kwartje dat er een stelletje kleintjes tussen zaten, zeker een stuk of 4! Nadat ik een brul geef ziet iedereen gelijk de vogels en valt ook iedereen direct het grootteverschil op. Een halsband (waar de zender aanzit) of andere kleeddetails zijn helaas niet meer te zien, maar dit moeten toch de vogels zijn geweest?! Uiteindelijk kwam 's avonds de bevestiging via de zendergegevens, dat de dwerggans tussen 16:45 en 17:15 was vertrokken uit Lekkerkerk en recht over de Crezéepolder was komen. Het klopte precies met onze waarneming, uitgaande van een vliegsnelheid van ca. 50 km/uur! Eindelijk dus dwerggans op de IJsselmondelijst! 

De rest van de maand is redelijk tam, maar op 21 januari is een overtrekkende rotgans in een groep brandganzen nog een aangename verrassing boven Heerjansdam. Op 26 januari is er ten slotte nog enige opschuddig omdat een troepiaal blijkt opgedoken in Capelle aan den IJssel. Een familiegroep waarvan in Europa enkele soorten zouden kunnen afdwalen, maar al snel blijkt dat het om een Caribische troepiaal gaat waarvan het niet mogelijk is dat die op eigen kracht Europa kan bereiken. Ondanks dat zie ik de vogel wel op 26 januari in de middag, waar die rustig op het dak zit te wachten... Hopelijk volgt er later deze winter nog wel een échte Amerikaanse dwaalgast!

Caribische troepiaal