zaterdag 30 juli 2022

Draadfonteinkruid en zwartsprietdikkopjes

De afgelopen twee weken mocht ik voor een planteninventarisatie veel door het Voornes Duin lopen, een prachtig gebied! Bovendien leverde het ook veel leuke soorten op, waaronder ook een nieuwe groeiplaats voor draadfonteinkruid. Nog een nieuwe soort voor mij en bovendien een zeer zeldzame soort in de Hollandse kuststrook. Langs de Langeweg zag ik nog dat het laatste paartje kievit een kuiken succesvol groot heeft gebracht en een rondje door de Noordoostpolder tijdens een weekendje op Urk leverde o.a. nog nieuwe plantensoorten op (bosgerst en rond sterrenkroos). 

Kievitkuiken

Draadfonteinkruid


Voor vandaag stond er ten slotte nog het één en ander op het programma. Tussen 7 en 8 uur post ik nog een half uurtje langs de Waal, waar tot begin juli een paartje woudaapjes zijn gezien. Vanochtend zie ik helaas geen activiteit en aangezien al meerdere mensen vergeefs hebben gepost heeft het er alle schijn van dat het nest in de jongenfase is mislukt. Erg jammer, maar wel een succes dat voor het eerst sinds de jaren '50 sprake is van een broedgeval op IJsselmonde! 

Na het bezoek aan een nest van bruine kiekendieven (waar de jongen al uitgevlogen zijn) in de Rhoonse grienden voor kievitringen (helaas niet gevonden), liep ik vanmiddag nog even door het Waalbos. Deze week was daar de eerste zuidelijke heidelibel voor IJsselmonde gefotografeerd, maar die vind ik helaas niet in het uurtje dat ik er ben. Desalniettemin is het leuk met veel insecten. Vooral de relatief hoge aantallen zwartsprietdikkopjes vallen op. Ik zag er totaal een stuk of zes, waardoor deze soort toch nog in redelijke aantallen voor lijkt te komen op IJsselmonde. Ik had enige tijd de vrees dat ze net zo snel zouden verdwijnen als de argusvlinders, maar daar lijkt gelukkig (nog) geen sprake van, alhoewel de aantallen wel zijn afgenomen. 

Jonge bruine kiekendieven

Kleine roodoogjuffer

Zwartsprietdikkopje

Steenrode heidelibel

woensdag 20 juli 2022

Mooie planten en sprinkhaantje in de duinstreek!

Vandaag moet ik voor het werk in IJmuiden zijn, maar aangezien er niet veel hoeft te gebeuren heb ik aardig wat uurtjes over die ik eens in de duinstreek van Zuid en Noord-Holland kan doorbrengen. Daar staan nog enkele zeldzame plantensoorten die ik nog niet eerder zag, dus rond half negen fiets ik bij de Meijendelse slag een stukje de duinen in. Op één van de weinige groeiplaatsen van kuifhyacint in Zuid-Holland zijn de uitgebloeide planten snel gevonden. Mooi! Even later zie ik in Berkheide, in een schitterende duinvegetatie met onder andere duinaveruit, wondklaver en nachtsilene, bleek schildzaad en liggend bergvlas. Voor deze laatste soort is dit zelfs de enige groeiplaats in Nederland! 

Liggend bergvlas

Bleek schildzaad

In Noordwijk bezoek ik nog een groeiplaats van zacht loogkruid, waarna ik in de Noord-Hollandse duinen ter hoogte van Aerdenhout makkelijk witte engbloem en draadzwenkgras kan vinden. Stofzaad kan ik daar echter nog niet vinden helaas, voor deze parasitaire plant ben ik wellicht nog net te vroeg. 

Witte engbloem

Nadat we klaar zijn in IJmuiden loop ik nog bij het Vogelmeer rond. Een schitterende duinvallei met vele zeldzame soorten, waaronder enkele specialiteiten. De belangrijkste voor dit gebied is wel de honingorchis, een soort die alleen in dit deel van de Nederlandse kuststrook staat en op Schiermonnikoog. Het is maar een kleine orchidee die makkelijk opgaat in de vegetatie, dus je mist 'm snel. Verder staat hier tussen soorten als parnassia, armbloemige waterbies, geelhartje en platte bies ook nog vlozegge, een soort die ook nog steeds ontbrak op mijn lijst. Mooi! 

Vlozegge

Honingorchis

Uiteindelijk kan ik het ook niet laten bij het uitrijden van IJmuiden om nog even langs één van de twee plaatsen te rijden waar het locomotiefje zit. Een zeldzame sprinkhaan die verder ook alleen bij Zwolle voorkomt. Als de zon even doorkomt hoor ik direct diverse exemplaren, die zich na enige zoeken ook nog wel laten zien. Een mooie afsluiter! 

Locomotiefje

Vanavond kon ik met Laurens van der Wind en Rutger Plaisier ten slotte nog drie jonge kluten van kleurringen voorzien. Het zijn al mooie kuikens, dus hopelijk worden deze vliegvlug en kunnen we de komende tijd uitkijken naar de 18 gekleurringde kluten van dit seizoen. Ondanks dat alle legsels in de Crezéepolder zijn mislukt, lijkt het seizoen nog aardig afgelopen te zijn door de vervanglegsels op de Sophiapolder! 
Kluut

zaterdag 16 juli 2022

Veel jonge grutto's en grote familie bergeend

Afgelopen week was telwerk in de Alblasserwaard succesvol door de vondst van de eerste gedocumenteerde gouden sprinkhaan voor dat gebied. Op IJsselmonde zit al jaren een populatie van deze soort die toeneemt vanuit het zuiden, dus helemaal onverwachts was het zeker niet. Een soort waar waarschijnlijk nog wel veel overheen gekeken wordt en waarvan het me niet zou verbazen als die ene stuk algemener is dan we nu denken. Gisterenmiddag was ik nog even in de Crezéepolder, waar een flinke populatie gouden sprinkhanen zit. Die hoorde ik niet, maar een groep van ca. 90 grutto's waren erg vermakelijk. Tussen de 66 jonge vogels die ik kon controleren, las ik 3 geringde exemplaren af. Allemaal afkomstig uit Friesland. Mooi om te zien dat ze het tot nu toe overleefd hebben! 




(Geringde) grutto's

Naast de grutto's, waarvoor dit jaar de Crezéepolder erg aantrekkelijk is, liepen er ook nog ruim 300 kemphanen en kon ik als leuke steltloper alleen nog één bosruiter vinden. Verder vele tureluurs, wat oeverlopers, honderden kieviten en kokmeeuwen. Ook kon ik nog een Kroatische kokmeeuw aflezen, Y-S1115. In de nazomer zie ik relatief vaak kokmeeuwen die in Kroatië in de winter zijn geringd. Dit betreffen waarschijnlijk exemplaren die gewoon broeden in het Oostzee-gebied, in de nazomer naar Nederland trekken om te ruien en vervolgens richting het zuidoosten trekken om te overwinteren.

Kroatische kokmeeuw Y-S1115

Vanochtend struin ik weer eens sinds lange tijd over de Galgenplaat. Deze Ambachtse wildernis is nog steeds een plek waar relatief veel vogels broeden die schaars zijn in de omgeving: ijsvogel, havik, grauwe vliegenvanger en boomvalk zijn wel de belangrijkste. Van dit stel zie ik vanochtend alleen een paar keer ijsvogel en grauwe vliegenvanger vind ik helaas niet, wat overigens niet zeggen dat deze stiekeme soort dit jaar niet in het gebied zit. Cetti's zangers laten zich ook volop horen en opvallend is nog een verzwakte buizerd op het pad. 

Buizerd

Na dit bezoek ga ik ook weer eens met het pontje naar de Sophiapolder en loop het zuidelijke deel van het eiland rond. Ik hoop met name op leuke insecten, als gouden sprinkhaan of blauwe breedscheenjuffer, maar dat levert het bezoek helaas niet op. Sprinkhanen zitten er sowieso steeds minder, omdat de grasgroei op de dijken minimaal is. Vogels zitten er echter des temeer, en ook kluten zijn nog volop aanwezig. In het zuidelijke deel lopen ook de nodige vliegvlugge kuikens, waarvan ook enkele geringde die ik helaas niet af kan lezen. Mooi in ieder geval dat ze vliegvlug zijn geworden! In het noordelijke deel lopen bovendien nog ca. 10 kuikens die de komende week van een ringetje voorzien moeten worden. 
Juveniele kluten

Verder zitten er natuurlijk de gebruikelijke geelpoot- en pontische meeuwen, tientallen lepelaars, honderden kemphanen, twee zomertalingen, een groenpootruiter en honderden bergeenden. Een paartjes is opvallend, want die hebben 46 kuikens op sleeptouw genomen... Altijd leuk om zo'n crèche te zien. 

Bergeend met kuikens...

zaterdag 9 juli 2022

Meer van 't zelfde: kluten, kieviten én een merel!

De laatste twee weken was het vrij veel van hetzelfde. In de vrije tijd met name bezig met volgen van het broedsucces van kieviten, waarbij ik gelukkig ook nog de nodige kuikens kon ringen. Bovendien lukte het ook nog aardig om bij de jachthaven van Rhoon gekleurringde kieviten af te lezen. Helaas zag ik daar slechts één jong terug uit de Zegenpolder, maar kon ik ook nog drie adulten aflezen. Het broedsucces in Rhoon is dit jaar hoe dan ook dus laag, terwijl de kieviten het op het braakliggende terrein in Oud-Reijerwaard zeer succesvol doen. Tja... Gelukkig zullen de dertig paartjes daar de populatie op IJsselmonde zo nog aardig in stand houden.

GPO9


GPO9

Eén van de vele (bijna) vliegvlugge kieviten bij Oud-Reijerwaard

Een grote verrassing tijdens in de polders was op 1 juli een mannetje tapuit in de Zegenpolder. Dit betrof pas het eerste geval van een tapuit in juli op IJsselmonde, aangezien de najaarstrek pas in augustus weer op gang komt. De vogel had een verfomfaaide snavel, dus wellicht een mannetje dat wat aan het zwerven is en niet tot broeden komt. Ook vloog nog een wespendief over de Portlandpolder, die hard werd verjaagd door één van de laatste stelletjes kieviten met kuikens. 
Tapuit

De trek van steltlopers is echter al wel volop op gang gekomen. In de Zegenpolder kwam zo nog een bosruiter over, terwijl ik in de Crezéepolder nog een groepje van zeven exemplaren zag. Mooie beestjes! Ook liepen daar weer volop jonge grutto's, meer dan 100 exemplaren, maar helaas nog zonder geringde exemplaren. Overigens zijn de aantallen grutto's op de Sophiapolder deze nazomer een stuk lager, maar daar zag ik nog wel een bever de polder in zwemmen en stonden er nog gebruikelijke soorten als pontische meeuw en honderden kemphanen. 

Verder kon ik de huiszwaluwen in Ambacht weer tellen, waaruit bleek dat de populatie nog toch wel aan het afnemen is in vergelijking met voorgaande jaren. Jammer! In Amsterdam zag ik tijdens het werk nog een mooie kwak, terwijl ik elders in het land nog diverse nieuwe plantensoorten tegenkwam: zandstruisgras, bleekgele hennepnetel, straalscherm, zijdeplant en slanke ogentroost. Ook kon ik in Ambacht nog 12 huismussen van kleurringetjes voorzien! 

Slanke ogentroost

Een avondbezoek op de Sophiapolder op 7 juli met Leon Boon en Rutger Plaisier nog bijzonder succesvol en konden we totaal 11 jonge kluten van kleurringen voorzien. Ook een stormmeeuw werd nog geringd. Een mooie score! 

Aardig leeftijdsverschil tussen de klutenkuikens

s
Kluut WLBC

Ten slotte leverde een kort avondrondje door de Crezéepolder, over de Pruimendijk en door Sandelingen-Ambacht helaas geen jonge ransuilen op. Het blijkt een slecht jaar te zijn voor deze soort, met slechts een paartjes of zes met jongen. Erg leuk was wel een tweetal steenmarters die ik tegenkwam op de Nes en die zich op korte afstand leuk lieten bekijken. Een schitterende soort die de laatste jaren het hele eiland heeft gekoloniseerd. Dit was dan ook pas mijn tweede waarneming van deze soort na een ontmoeting eerder dit jaar in de Crezéepolder.

Grappig was uiteindelijk ook nog een jonge merel. Deze had zich verstopt in de bumper van een auto, waar de ouders 'm nog voerden. Een veilig plekje, maar wel hopen dat het jong niet opeens wegrijdt natuurlijk...


Voerend merelvrouwtje

zaterdag 25 juni 2022

Van geoorde fuut tot vliegend hert

Na de drukke dinsdag ontdekte ik woensdagavond tijdens een kort rondje door het Waalbos een paartje geoorde futen. Op die plek zaten dit jaar al eerder geoorde futen, wat op IJsselmonde toch een lastige soort blijft die net aan jaarlijks wordt vastgesteld. Altijd leuk! 

Geoorde futen

Gisteren vond ik tijdens het kievitenwerk in de Zegenpolder nog een voerend mannetje Engelse kwikstaart. Een soort die wel jaarlijks wordt vastgesteld en waarvan de laatste jaren bovendien ook wel jaarlijks sprake is van een broedgeval. De laatste jaren was dat het geval tussen de paartjes in het Buijtenland van Rhoon of in de Crezéepolder, en nu dus ook weer in de Zegenpolder. Leuk!


Engelse kwikstaart

Qua kieviten valt het helaas tegen en nadat vrijwel alle eerste legsels mislukt zijn, is dat ook het geval met de vervolglegsels. Uiteindelijk kan ik deze ochtend nog drie jongen kleurringen, waaronder een exemplaar van twee weken die de kritische periode duidelijk achter de rug heeft. Hopelijk gaat die het dan nog redden... 

Kievitskuiken GPO8

Aangezien ik ondertussen ook (kleur)ringen voor visdieven had ontvangen, stond in de middag het ringen van de kolonie op de Sophiapolder op het programma. Met ruim voldoende ringen en de nodige hulp voer ik dus weer over, en uiteindelijk konden we 26 (meest grote kuikens) van ringetjes voorzien. Een mooie score! We worden nog overvallen door een bui, maar kunnen de kuikens gelukkig even later weer droog loslaten. Ook een bijna vliegvlugge kluut kunnen we nog versieren met een setje kleurringen, wat het weer tot een succesvolle ringactie maakte! 


Visdief Z-2N3

Kluut WLBA

Vandaag liep ik ten slotte met een groepje oud-studenten over de Noord-Veluwe, wat o.a. wespendieven, een zingende fluiter, bosparelmoervlinders, schitterende vliegende herten en ook nog een drol van een wolf opleverde. Schitterend! 


Vliegend hert

dinsdag 21 juni 2022

Ringen van zangvogels en kustbroedvogels

Gisteren zag ik aan het eind van de middag dat het enige paartje kleine plevier in de Zwijndrechtse Waard dat op akkers heeft gebroed, succesvol het nestje had uitgebroed. Er werd volop door de ouders gealarmeerd en een kuiken liet zich zowaar nog zien. Ook de twee paar kieviten die er zaten hadden beiden nog jongen gelukkig! 's Avonds zie ik tijdens vleermuisonderzoek in Rotterdam-Zuid zowaar nog een nieuw plantje: kruipend moerasscherm. Een bedreigde soort, maar die hier verrassend genoeg gewoon in gazonvegetatie is ontdekt. Leuk! 

Kleine plevier


Kruipend moerasscherm

Na het vleermuisonderzoek ben ik doorgereden naar het ringstation Meijendel, omdat ik vanochtend een CES-ronde moest doen. Na aankomst heb ik nog enkele netten opgezet in de hoop op een nachtelijke vangst, bijvoorbeeld van een kwartel, maar dat mocht helaas niet baten. Ook de rest van de ochtend loopt het niet storm, maar met uiteindelijk 66 vogels in de netten mag ik niet klagen. Een koekoek zie ik helaas ontsnappen, en een echt ander hoogtepunt blijft deze ochtend ook achterwege. Met 15 soorten is er toch nog wel wat variatie. Een jonge gekraagde roodstaart was voor mij de soort van de ochtend, dat was alweer even geleden voor mij. Verder belandden er ook nog rietgorzen, nachtegalen, grasmussen, braamsluipers, tuinfluiter en fitissen in het net. En natuurlijk ook volop jonge vogels, dus dat is mooi! 

Tuinfluiter

Rietgors

Gekraagde roodstaart

Voor de totalen zie hier

Vanavond bezocht ik met enkele Ambachtse vogelaars ten slotte nog de Sophiapolder om kustbroedvogels te ringen en te tellen. Op het eiland zit al jaren een kolonie van ca. 100 paar visdief, maar dit jaar broeden er ook veel kluten. Bovendien werden we op het eiland ook verrast door het hoge aantal stormmeeuwen, met ca. 60 paar beduidend meer dan de voorgaande jaren. Mooi! Ook van kluten vonden we nog liefst bijna 70 nesten. Al de paartjes die in de Crezéepolder geen jongen hebben groot gebracht (dat waren er 78), zijn dus hier voor een tweede poging gegaan. 

Visdiefkolonie

Een aantal paar kluten liep echter ook al met grote jongen, en we konden zo de eerste drie kluten van dit broedseizoen van ringen voorzien. Het blijft lastig om de grote jongen terug te vinden in de vegetatie, in dit geval moerasvergeet-me-nietje. Doordat relatief veel van de kluten worden teruggezien, is elk jong dat we kunnen kleurringen meegenomen natuurlijk. En wie weet waar ze terecht gaan komen. 

Kluut WPB7

Kluut WPB9

In de stormmeeuwen kolonie vliegen ook de eerste jongen al, maar we kunnen eenvoudig 25 mooie kuikens vinden en van metalen ringen voorzien. Helaas hebben we geen kleurringen, maar dan wordt het ook wel weer erg druk... Desalniettemin verreweg de grootste kolonie in de omgeving waarschijnlijk. Voor de visdieven hadden we helaas helemaal nog geen ringen vanwege leveringsproblemen. Hopelijk gaat dat snel opgelost worden de komende dagen, want de eerste exemplaren vlogen al op! Dat is mooi nieuws natuurlijk, alhoewel we op basis van het aantal jongen een iets lager succes schatten dan vorig jaar, toen er bijzonder veel kuikens vliegvlug werden. 

Stormmeeuw

Visdieven

Aangezien er ook nog volop klutennesten aanwezig waren, zullen we binnenkort nog terug moeten om weer nieuwe kuikens te ringen. Hopelijk kan er hier nog iets goed gemaakt worden van het slechte broedseizoen in de Crezéepolder.