Leuke soorten op de Veluwe, maar geen kleine wrattenbijter

Deze zaterdag gaven ze nog lekker warm weer op, dus het leek me een uitgelezen kans om eens naar de Veluwe te gaan om wat te proberen met kleine wrattenbijter. Deze sprinkhanensoort is de enige die nog op mijn Nederlandse lijst ontbreekt, maar ook alleen voorkomt op het afgesloten schietterrein de Oldebroekse Heide. Daar is dus weinig kans op om die een keer op het terrein te zien, maar rondom het heideveld liggen ook wat kleinere heideveldjes. Het leek me dan ook gewoon het proberen waard om te zoeken op die kleine veldjes, je weet het niet, wellicht is er een keer een exemplaar verdwaalt?!

Omdat de kans niet zo groot is om 'm te vinden, besloot ik vandaag in ieder geval nuttig te maken op het gebied van planten. Voor zevenen was ik dan al bij Ede waar ik makkelijk gestreepte leeuwenbek zag, en niet veel later ook rode dopheide. Mooie soorten en ook dienen de eerste bossoorten zich aan, zoals kruisbek, zwarte specht en kuifmees. Altijd leuk! 

Rode dopheide

Gestreepte leeuwenbek

Bij Hoog Buurlo zie ik even later drijvende egelskop en valkruid, echte zeldzaamheden op de Veluwe. Iets noordelijker zie ik nog knollathyrus, op een typische plek, namelijk een leemput. Deze soort wordt op de Veluwe eigenlijk alleen op dit soort plekken gevonden waar de leemconcentratie in de bodem hoger is. Mooi om te zien hoe een specifieke plantensoort zo in een hele kleine niche te vinden is. Ten slotte vind ik ook nog dennenwolfsklauw, maar dat heeft nogal wat voeten in de aarde. Een toch wel klein plantje op een rijke begroeide bosbodem met mossen en onder andere blauwe bosbes, maar uiteindelijk lukt het! 

Knollathyrus

Dennenwolfsklauw

Nu de temperatuur dusdanig gestegen is, is het tijd voor de kleine wrattenbijter. Helaas levert de zoektocht niet de gewenste sprinkhaan op, maar wel andere soorten als sikkelsprinkhaan, heidesabelsprinkhaan en negertje laten zich uiteraard bekijken. Tot slot zie ik ook nog een bosvleermuis in een vleermuiskast hangen, zodat de zoektocht naar de kleine wrattenbijter zeker geen weggegooide dag was! 

De Dellen

Heidesabelsprinkhaan

Schietterrein Oldebroekse heide

Nog een paar dagen Zeeuws-Vlaanderen

Na een weekje Limburg waren we deze week nog een paar dagen in Zeeuws-Vlaanderen. Weer even helemaal wat anders, en voor de afwisseling leuk natuurlijk! Mijn hoop was gevestigd om nog een leuke steltloper te vinden, dus de paar dagen bezocht ik af en toe wat kreken in het westen van dit zuidelijke stukje van Zeeland. Dit betroffen o.a. de Baarzandsche Kreek, Sophiapolder en de Knokkert. Sommige stukken lagen er erg mooi bij en ook qua steltlopers was het niet saai. Hier en daar liepen wat bosruiters, kemphanen, zwarte ruiters, steltkluten (Sophiapolder) en als hoogtepunt een mooie adult temmincks strandloper. Bij Nummer Eén zag ik met hoog water nog twee kleine strandlopers in een groep bontbekplevieren, terwijl we op het strand nog een groepje strandplevieren tegen kwamen. 

Geelsnaveltaling

Baarzandsche kreek

Kleine strandloper

Ook lepelaars liepen er nog aardig wat, waarvan ik nog de nodige ringen aflas. Waarschijnlijk met name beesten die op het industrieterrein van Vlissingen broedden. En Zeeuws-Vlaanderen is natuurlijk altijd leuk om soorten die elders in het land toch steeds lastiger zijn om te zien. Een paar keer vlogen er bijvoorbeeld zomertortels voorbij en ik kwam nog een leuke familie patrijzen tegen. Mooi! 

Geringde lepelaar met twee steltkluten

Patrijzen

Zeeuws-Vlaanderen heeft natuurlijk ook nog een paar zeldzame plantensoorten, als er vogels zijn zijn die over het algemeen toch leuker! Maar vlakbij het huisje was wilde peterselie makkelijk en bij Breskens zag ik nog viltroos, brede wolfsmelk en akkerdravik. 

Wilde peterselie

Veel planten en beestjes in weekje Limburg

Van 1 tot 8 augustus was ik een weekje in Zuid-Limburg, Bemelen om precies te zijn. Een mooie gelegenheid om naast lekker vakantie te vieren ook de nodige zeldzame planten en andere specialiteit van Limburg op te zoeken. Van tevoren had ik al een flink lijstje met doelsoorten gemaakt (met name planten), en daarnaast kwam ik natuurlijk ook nog andere leuke verrassingen tegen! 

De vogels heb ik niet heel veel aandacht geschonken, ook omdat het broedseizoen al zo goed als ten einde is en er dan ook niet heel veel meer te halen valt. Desalniettemin was het wel leuk om regelmatig wespendieven en nog twee rode wouwen tegen te komen, en bovendien zaten we naast de groeve 't Rooth. Een avondje posten aan de zijkant van deze afgesloten groeve leverde al snel bedelende jongen op en in de schemer flapte een adult over de groeve. Schitterend! Toch weer wat anders dan zo'n slapende adult overdag. Verder kwam ik nog een kortsnavelboomkruiper tegen en waren natuurlijk de nodige geelgorzen, geelpootmeeuwen, grote gele kwikstaarten, patrijs en nog een familie grauwe klauwier van de partij. 

Groeve 't Rooth

Grauwe klauwier

Ook qua zoogdieren was het onverwachts nog leuk, want toen ik vanwege de zinderende hitte in het Limburgse land de parasol open wilde draaien, bleek daar een vleermuis onder te hangen. Dat bleek zowaar een ingekorven vleermuis, een zeldzame soort in ons land met alleen een aantal grote kolonies in Zuid-Limburg! Dat bracht me op het idee om ook een andere specialist van Zuid-Nederland op te zoeken, namelijk grijze grootoorvleermuis. In de kerk van Berg- en Terblijt zouden ze moeten zitten, en toen ik daar op een avond na zonsondergang was kwamen ze inderdaad uit de kerk gevlogen. Schitterend om te zien! Anderhalf uur rondrijden door het Vijlenerbos leverde overigens geen wilde kat en zelfs ook geen das op... In deze tijd van het jaar zullen die laatste zich met name in het maïs ophouden en daardoor lastiger te zien zijn. Een korte zoektocht in dat bos leverde op een middag al wel snel hazelmuis op. Een schitterend muisje wat ik nog niet eerder zag! 

Ingekorven vleermuis

Hazelmuis

Berg en Terblijt

Wat de vlinders betreft zag ik ook de Limburgse specialiteiten eerder en helaas waren de bleek blauwtjes bij Heerlen, die daar een week eerder waren ontdekt, verdwenen. Wel liep ik nog tegen een staartblauwtje aan, eerst nog een echte zeldzaamheid en nu lijkt deze soort echt de provincie te hebben gekoloniseerd. Op dezelfde plek, net onder Valkenburg, vond ik zowaar ook nog een lichtgroene sabelsprinkhaan. Ook een soort die oprukt, maar echt grote populaties zijn er naast de plek bij Slenaken niet. Her en der duiken individuen op, maar ik sluit niet uit dat de soort toch wel wat wordt onderschat. Dit is al het tweede exemplaar dat ik vind na eentje een paar jaar geleden, en zo vaak kom ik niet in de provincie. Ook de populatie rosse sprinkhanen, één van de twee plekken in het land, bij Walem bezocht ik nog. Leuke beestjes met die witte topjes aan de antennes. Verder hoorde ik nog wat boomkrekels, bleken gouden sprinkhanen echt overal te zitten en kwam ik nog een kalkdoorntje tegen. 

Lichtgroene sabelsprinkhaan

Rosse sprinkhaan

Kalkdoorntje

En dan de plantjes. Ik zag totaal liefst 28 nieuwe soorten, variërend van saaie rozen (kraagroos, kleinbloemige roos, hondsroos) tot schitterende bloeiende planten zoals kranssalie. In het Ravenbosch bij Valkenburg zag ik op de bekende bleke zowel schubzegge als gele zegge, waarbij ik van de laatste soort ook nog een andere groeiplaats bezocht. In het Geulhemmerbos zag ik wilde weit (helaas al helemaal uitgebloeid) en is ook een bekende groeiplaats van berghertshooi aanwezig. Die laatste was ook uitgebloeid, maar wel mooi om die op zo'n typische plek (op en kale rotswand) te zien. Ook berggamander, een échte specialiteit van Zuid-Limburg met maar één groeiplaats, is zo'n soort van kale bergwanden en ook deze zag ik. 

Gele zegge

Berghertshooi

Boshavikskruid was nog een algemene soort die ik nooit zag, maar verder in het land maar sporadisch voorkomt. Ook mee afgerekend dus. Op wat kalkgraslandjes zag ik nog breed fakkelgras, tengere veldmuur, bosboterbloem en kalkwalstro, maar de meeste van deze soorten waren al uitgebloeid. Dat gold ook voor geelgroene en bruinrode wespenorchis. De enige orchideeën nog in deze tijd van het jaar die te zien zijn, maar ook beide zeldzaamheden met maar één of een enkele groeiplaats waren uitgebloed. Anders was dat met kleine bergsteentijm (Simpelveld) en bergsteentijm (Sint Pietersberg) die juist mooi in bloei stonden. Op de laatste plek zag ik ook nog malrove en bleke bermzegge, soorten die daar redelijk algemeen voorkomen. Ten slotte waren het nog wat soorten verspreid door de provincie: lancetbladige basterdwederik, kranssalomonszegel, prachtanjer, vlottende waterranonkel, weideklokje, spits havikskruid, ruwe dravik en stofzaad. 

Kalkwalstro

Geelgroene wespenorchis

Stofzaad

Prachtanjer

Kranssalomonszegel

Al met al een schitterend weekje in Zuid-Limburg! 

Kleine bergsteentijm

Draadfonteinkruid en zwartsprietdikkopjes

De afgelopen twee weken mocht ik voor een planteninventarisatie veel door het Voornes Duin lopen, een prachtig gebied! Bovendien leverde het ook veel leuke soorten op, waaronder ook een nieuwe groeiplaats voor draadfonteinkruid. Nog een nieuwe soort voor mij en bovendien een zeer zeldzame soort in de Hollandse kuststrook. Langs de Langeweg zag ik nog dat het laatste paartje kievit een kuiken succesvol groot heeft gebracht en een rondje door de Noordoostpolder tijdens een weekendje op Urk leverde o.a. nog nieuwe plantensoorten op (bosgerst en rond sterrenkroos). 

Kievitkuiken

Draadfonteinkruid

Voor vandaag stond er ten slotte nog het één en ander op het programma. Tussen 7 en 8 uur post ik nog een half uurtje langs de Waal, waar tot begin juli een paartje woudaapjes zijn gezien. Vanochtend zie ik helaas geen activiteit en aangezien al meerdere mensen vergeefs hebben gepost heeft het er alle schijn van dat het nest in de jongenfase is mislukt. Erg jammer, maar wel een succes dat voor het eerst sinds de jaren '50 sprake is van een broedgeval op IJsselmonde! 

Na het bezoek aan een nest van bruine kiekendieven (waar de jongen al uitgevlogen zijn) in de Rhoonse grienden voor kievitringen (helaas niet gevonden), liep ik vanmiddag nog even door het Waalbos. Deze week was daar de eerste zuidelijke heidelibel voor IJsselmonde gefotografeerd, maar die vind ik helaas niet in het uurtje dat ik er ben. Desalniettemin is het leuk met veel insecten. Vooral de relatief hoge aantallen zwartsprietdikkopjes vallen op. Ik zag er totaal een stuk of zes, waardoor deze soort toch nog in redelijke aantallen voor lijkt te komen op IJsselmonde. Ik had enige tijd de vrees dat ze net zo snel zouden verdwijnen als de argusvlinders, maar daar lijkt gelukkig (nog) geen sprake van, alhoewel de aantallen wel zijn afgenomen. 

Jonge bruine kiekendieven

Kleine roodoogjuffer

Zwartsprietdikkopje

Steenrode heidelibel

Mooie planten en sprinkhaantje in de duinstreek!

Vandaag moet ik voor het werk in IJmuiden zijn, maar aangezien er niet veel hoeft te gebeuren heb ik aardig wat uurtjes over die ik eens in de duinstreek van Zuid en Noord-Holland kan doorbrengen. Daar staan nog enkele zeldzame plantensoorten die ik nog niet eerder zag, dus rond half negen fiets ik bij de Meijendelse slag een stukje de duinen in. Op één van de weinige groeiplaatsen van kuifhyacint in Zuid-Holland zijn de uitgebloeide planten snel gevonden. Mooi! Even later zie ik in Berkheide, in een schitterende duinvegetatie met onder andere duinaveruit, wondklaver en nachtsilene, bleek schildzaad en liggend bergvlas. Voor deze laatste soort is dit zelfs de enige groeiplaats in Nederland! 

Liggend bergvlas

Bleek schildzaad

In Noordwijk bezoek ik nog een groeiplaats van zacht loogkruid, waarna ik in de Noord-Hollandse duinen ter hoogte van Aerdenhout makkelijk witte engbloem en draadzwenkgras kan vinden. Stofzaad kan ik daar echter nog niet vinden helaas, voor deze parasitaire plant ben ik wellicht nog net te vroeg. 

Witte engbloem

Nadat we klaar zijn in IJmuiden loop ik nog bij het Vogelmeer rond. Een schitterende duinvallei met vele zeldzame soorten, waaronder enkele specialiteiten. De belangrijkste voor dit gebied is wel de honingorchis, een soort die alleen in dit deel van de Nederlandse kuststrook staat en op Schiermonnikoog. Het is maar een kleine orchidee die makkelijk opgaat in de vegetatie, dus je mist 'm snel. Verder staat hier tussen soorten als parnassia, armbloemige waterbies, geelhartje en platte bies ook nog vlozegge, een soort die ook nog steeds ontbrak op mijn lijst. Mooi! 

Vlozegge

Honingorchis

Uiteindelijk kan ik het ook niet laten bij het uitrijden van IJmuiden om nog even langs één van de twee plaatsen te rijden waar het locomotiefje zit. Een zeldzame sprinkhaan die verder ook alleen bij Zwolle voorkomt. Als de zon even doorkomt hoor ik direct diverse exemplaren, die zich na enige zoeken ook nog wel laten zien. Een mooie afsluiter! 

Locomotiefje

Vanavond kon ik met Laurens van der Wind en Rutger Plaisier ten slotte nog drie jonge kluten van kleurringen voorzien. Het zijn al mooie kuikens, dus hopelijk worden deze vliegvlug en kunnen we de komende tijd uitkijken naar de 18 gekleurringde kluten van dit seizoen. Ondanks dat alle legsels in de Crezéepolder zijn mislukt, lijkt het seizoen nog aardig afgelopen te zijn door de vervanglegsels op de Sophiapolder! 

Kluut

Veel jonge grutto's en grote familie bergeend

Afgelopen week was telwerk in de Alblasserwaard succesvol door de vondst van de eerste gedocumenteerde gouden sprinkhaan voor dat gebied. Op IJsselmonde zit al jaren een populatie van deze soort die toeneemt vanuit het zuiden, dus helemaal onverwachts was het zeker niet. Een soort waar waarschijnlijk nog wel veel overheen gekeken wordt en waarvan het me niet zou verbazen als die ene stuk algemener is dan we nu denken. Gisterenmiddag was ik nog even in de Crezéepolder, waar een flinke populatie gouden sprinkhanen zit. Die hoorde ik niet, maar een groep van ca. 90 grutto's waren erg vermakelijk. Tussen de 66 jonge vogels die ik kon controleren, las ik 3 geringde exemplaren af. Allemaal afkomstig uit Friesland. Mooi om te zien dat ze het tot nu toe overleefd hebben! 

(Geringde) grutto's

Naast de grutto's, waarvoor dit jaar de Crezéepolder erg aantrekkelijk is, liepen er ook nog ruim 300 kemphanen en kon ik als leuke steltloper alleen nog één bosruiter vinden. Verder vele tureluurs, wat oeverlopers, honderden kieviten en kokmeeuwen. Ook kon ik nog een Kroatische kokmeeuw aflezen, Y-S1115. In de nazomer zie ik relatief vaak kokmeeuwen die in Kroatië in de winter zijn geringd. Dit betreffen waarschijnlijk exemplaren die gewoon broeden in het Oostzee-gebied, in de nazomer naar Nederland trekken om te ruien en vervolgens richting het zuidoosten trekken om te overwinteren.

Kroatische kokmeeuw Y-S1115

Vanochtend struin ik weer eens sinds lange tijd over de Galgenplaat. Deze Ambachtse wildernis is nog steeds een plek waar relatief veel vogels broeden die schaars zijn in de omgeving: ijsvogel, havik, grauwe vliegenvanger en boomvalk zijn wel de belangrijkste. Van dit stel zie ik vanochtend alleen een paar keer ijsvogel en grauwe vliegenvanger vind ik helaas niet, wat overigens niet zeggen dat deze stiekeme soort dit jaar niet in het gebied zit. Cetti's zangers laten zich ook volop horen en opvallend is nog een verzwakte buizerd op het pad. 

Buizerd

Na dit bezoek ga ik ook weer eens met het pontje naar de Sophiapolder en loop het zuidelijke deel van het eiland rond. Ik hoop met name op leuke insecten, als gouden sprinkhaan of blauwe breedscheenjuffer, maar dat levert het bezoek helaas niet op. Sprinkhanen zitten er sowieso steeds minder, omdat de grasgroei op de dijken minimaal is. Vogels zitten er echter des temeer, en ook kluten zijn nog volop aanwezig. In het zuidelijke deel lopen ook de nodige vliegvlugge kuikens, waarvan ook enkele geringde die ik helaas niet af kan lezen. Mooi in ieder geval dat ze vliegvlug zijn geworden! In het noordelijke deel lopen bovendien nog ca. 10 kuikens die de komende week van een ringetje voorzien moeten worden. 

Juveniele kluten

Verder zitten er natuurlijk de gebruikelijke geelpoot- en pontische meeuwen, tientallen lepelaars, honderden kemphanen, twee zomertalingen, een groenpootruiter en honderden bergeenden. Een paartjes is opvallend, want die hebben 46 kuikens op sleeptouw genomen... Altijd leuk om zo'n crèche te zien. 

Bergeend met kuikens...